Η φιλοσοφία

Ο όρος αντιοξειδωτικό έχει εισβάλει στην καθημερινότητά μας τα τελευταία χρόνια. Τι είναι όμως τα αντιοξειδωτικά για τα οποία τόσα πολλά έχουν ειπωθεί;

Πρόκειται περί ενώσεων που είτε παράγονται από τον ίδιο τον οργανισμό μας φυσιολογικά, είτε προσλαμβάνονται μέσω της τροφής. Παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην προστασία σε επίπεδο τόσο του κυττάρου όσο και ολόκληρου του οργανισμού από τις ελεύθερες ρίζες, και έχουν συσχετιστεί εδώ και χρόνια με πληθώρα παθολογικών καταστάσεων όπως διάφοροι καρκίνοι, καρδιαγγειακά νοσήματα, νευροεκφυλιστικές ασθένειες και άλλα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι εν δυνάμει βλαβερά μόρια που μπορούν να παραχθούν ως παραπροϊόν του μεταβολισμού μας αλλά και από εξωγενείς παράγοντες όπως το κάπνισμα ή η ατμοσφαιρική ρύπανση. Διαδραματίζουν σημαντικό φυσιολογικό ρόλο κι έτσι σε μικρές ποσότητες χρειάζονται για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού. Ωστόσο, όταν βρίσκονται σε περίσσεια μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA, τις πρωτεΐνες και τα λιπίδια. Τα αντιοξειδωτικά λοιπόν, εξουδετερώνουν την περίσσεια των ελευθέρων ριζών, ωστόσο όταν τα ενδογενή δεν επαρκούν, κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση διαιτητικών αντιοξειδωτικών.

Τα φυτικά προϊόντα, πριν καταλήξουν στον καταναλωτή, υφίστανται επεξεργασία η οποία μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τις ιδιότητες τους. Και πάλι όμως, το τελικό προϊόν μπορεί να ενισχύσει την αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού, όπως έχει φανεί σε κλινικές μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί στο εργαστήριο Φυσιολογίας Ζωικών Οργανισμών, τμήματος Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, από την ομάδα του καθηγητή Δημήτρη Κουρέτα. Πιο συγκεκριμένα, φάνηκε πως η καθημερινή κατανάλωση χυμού ροδιού για δυο εβδομάδες (όπως φάνηκε εδώ), βελτίωσε την οξειδοαναγωγική εικόνα του οργανισμού, αυξάνοντας τα αντιοξειδωτικά και μειώνοντας τους δείκτες οξειδωτικού στρες.

Στη συνέχεια, η επιστημονική ομάδα του καθηγητή Κουρέτα, σε συνεργασία με την εταιρεία Polytech, συνέλαβαν την ιδέα για την ανάπτυξη μιας συσκευής που θα μπορεί να υπολογίσει την αντιοξειδωτική ικανότητα τροφίμων όπως ο καφές, οι χυμοί, η μπύρα και το κρασί, το γάλα, και άλλα. Η δημοσίευση της συγκεκριμένης εργασίας βρίσκεται εδώ. Πρόκειται για ροφήματα και τρόφιμα που λίγο πολύ όλοι μας χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουμε τα πιθανά οφέλη που μπορούν να προκύψουν αν η κατανάλωση τους ρυθμιστεί ώστε να λαμβάνουμε την ‘ιδανική’ ποσότητα.

Οι έλεγχοι της αντιοξειδωτικής ικανότητας των τροφών διεξάγονται από τις αντίστοιχες βιομηχανίες, ωστόσο τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται είναι πανάκριβα και απαιτούν εξειδίκευση για το χειρισμό τους. Σαν αποτέλεσμα, ο απλός καταναλωτής ή οι διατροφολόγοι, που θα τους ενδιέφερε κάτι τέτοιο, δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν τέτοιους ελέγχους. Η συσκευή που αναπτύχθηκε προσφέρει αυτή τη δυνατότητα, καθώς είναι πολύ πιο φθηνή και αρκετά εύκολη στη χρήση. Περιλαμβάνει ένα χρωματόμετρο και μια εφαρμογή ο συνδυασμός των οποίων επιτρέπει την αποτίμηση της αντιοξειδωτικής ικανότητας ενός υγρού χρησιμοποιώντας ουσιαστικά μια σταγόνα του. Με μια επιπλέον εφαρμογή μπορεί να μετρηθεί η αντιοξειδωτική κατάσταση στο αίμα του ανθρώπου, να υπολογιστεί δηλαδή η κατανάλωση αντιοξειδωτικών και να δημιουργηθεί μια ατομική δίαιτα με βάση τις ανάγκες του καθενός. Το όλο σκεπτικό έρχεται σε συμφωνία και με μια τάση που διαμορφώνεται διεθνώς τελευταία, και αφορά στην εξατομίκευση της ιατρικής καθώς και της διατροφικής παρέμβασης.

Η ερευνητική ομάδα του καθηγητή Δημήτρη Κουρέτα αφουγκραζόμενη την ανάγκη για μέτρηση των επιπέδων των αντιοξειδωτικών σε διάφορα προϊόντα αλλά και στον ανθρώπινο οργανισμό, ίδρυσε την εταιρεία FoodOxys, η οποία είναι εταιρεία spin-off του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Σημαντική καινοτομία της εταιρείας είναι ότι μέρος των μετοχών της εταιρείας έχουν διανεμηθεί σε νέους ερευνητές που είναι απόφοιτοι του Τμήματος Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Με αυτό τον τρόπο οι νέοι επιστήμονες παραμένουν στην Ελλάδα και επενδύουν στη χώρα εν μέσω μίας δύσκολης οικονομικά κατάστασης. Οι απόφοιτοι του τμήματος Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας που είναι ταυτόχρονα και μέτοχοι είναι οι: Νίκος Γκουτζουρέλας, Μαρία Κανάκη και Φώτης Τέκος.

Οι υπηρεσίες της εταιρείας μπορούν να διακριθούν σε 2 βασικούς κλάδους:

Ο πρώτος αφορά στην μέτρηση αντιοξειδωτικών σε τρόφιμα. Η υπηρεσία αυτή μελετά την προέλευση και την ποιότητα των προϊόντων ούτως ώστε να παρέχει καλύτερη ενημέρωση στην εταιρεία που παράγει ή εμπορεύεται τα προϊόντα.

Σε αυτήν την υπηρεσία έντονο ενδιαφέρον εκφράζουν μεγάλες εταιρείες τροφίμων και μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, με σκοπό την αξιολόγηση των προμηθευτών τους, ώστε να είναι σε θέση να διαμορφώνουν τις τιμές αγοράς και πώλησης των προϊόντων αναλόγως. Αλλά και χώροι εστίασης μπορούν να αξιοποιήσουν τις υπηρεσίες της FoodOxys˙ προσδιορίζοντας τα αντιοξειδωτικά σε όλο το μενού του καταστήματος θα προκύψει ένας κατάλογος με τα αντιοξειδωτικά ανά μερίδα και ο καταναλωτής θα μπορεί να επιλέξει τι θα φάει με βάση το όφελος για την υγεία του σε συνδυασμό με το τι ταιριάζει στις ανάγκες και προτιμήσεις του.

Ο δεύτερος κλάδος της εταιρείας ασχολείται με τον προσδιορισμό των αντιοξειδωτικών στον άνθρωπο. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιείται λήψη μιας σταγόνας αίματος από το δάκτυλο του εξεταζόμενου. Ο προσδιορισμός των αντιοξειδωτικών γίνεται από το επιστημονικό προσωπικό της FoodOxys  με σύγχρονα φορητά μηχανήματα (πατέντα της εταιρείας) και ταυτόχρονα προκύπτουν διατροφικά πλάνα εξατομικευμένα με βάση την μέτρηση των αντιοξειδωτικών για την προαγωγή της υγείας και της ευεξίας, κάτι το οποίο αποτελεί και την καινοτομία της εταιρείας.

Την συγκεκριμένη πρωτοποριακή υπηρεσία της FoodOxys μπορούν να αξιοποιήσουν αθλητικά σωματεία ερασιτεχνικά ή επαγγελματικά (ατομικών ή ομαδικών αθλημάτων) για να προφυλάξουν τα σώματα των αθλητών τους από τις καταπονήσεις που προκαλούνται κατά την προπόνηση ή τον αγώνα. Ο τουρισμός ευεξίας επίσης μπορεί να εντάξει στις υπηρεσίες που προσφέρει στους πελάτες του την μέτρηση των επιπέδων των αντιοξειδωτικών τους με την άφιξη τους στα συνεργαζόμενα με την FoodOxys ξενοδοχεία. Κατά το διάστημα παραμονής στο ξενοδοχείο θα τους παρέχονται γεύματα τα οποία θα ρυθμίζουν το σύνολο των αντιοξειδωτικών τους. Προσδιορισμός των αντιοξειδωτικών θα πραγματοποιείται και στο πέρας των διακοπών, πριν την αναχώρηση των τουριστών, ώστε να γίνεται σύγκριση των αποτελεσμάτων.